Stand van zaken: DOT
door Paul Blijham

Op 1 januari was het zover: de DOT systematiek ging van start. Wat is er voor de KNF veranderd? Neurofysiologica interviewde Jaco Pasman, die als KNFer nauw bij de DOT-ontwikkeling betrokken is.

Pasman noemt twee belangrijke winstpunten.

Ten eerste is de KNF nu heel zichtbaar aanwezig. Niet alleen hangen KNF-verrichtingen in flink wat DOTs als een knooppunt in de boom, ook komt de KNF duidelijk naar voren in de zorgprofielen, die van elke DOT uitgeschreven zijn. Dit betekent dat de rol van de KNF nu in vrijwel elk neurologisch ziektebeeld helder omschreven staat.

Ten tweede is het probleem van de OVPs opgelost. Het was in de DBC-situatie heel lastig om verrichtingen voor externe specialismen te declareren. Omdat de verrichting nu zichtbaar geworden is binnen de DOT van het externe specialisme, kan er een rekening worden opgesteld. Over deze declaraties dient men binnen het ziekenhuis onderling afspraken te maken.

Verder is er een officiële lijst van normtijden vastgesteld van alle zorgprodukten.  Volgens Pasman zijn de normtijden voor de meeste KNF verrichtingen reëel, maar zijn er enkele uitzonderingen, die nog gecorrigeerd dienen te worden. Een voorbeeld hiervan is een uitgebreid EMG (>45 minuten), waarvoor nu een normtijd van 25 minuten staat. Overigens zijn deze tijden relatief ten opzichte van andere zorgprodukten binnen een DOT en zou verlenging van het EMG ten koste kunnen gaan van bijvoorbeeld spreekkamertijd.

Wat kunnen we in de toekomst verwachten?

De DOTs worden continue aangepast en volgen de ontwikkelingen binnen de zorg. De lijst voor 2013 is inmiddels gereed. Verder vindt er een discussie plaats over zorgzwaarte, onder andere met als doel het verschil in perifere en academische patiëntenpopulatie beter uit te drukken. Tenslotte wordt er gekeken of de KNF knooppunten lager in de beslisboom kunnen, of er zelfs helemaal uit. Een voorbeeld hiervan is het EEG in de DOT hoofdpijn. Omdat het zorgprodukt vastgelegd is, zal de KNF zichtbaar blijven, ook al hangt ze niet meer in de boom.

Kortom, voldoende ontwikkelingen, die wij natuurlijk op de voet zullen volgen!

'VEDI NAPOLI E POI MUORI'
door Vivianne van Kranen-Mastenbroek

Najaarsmeeting UEMS council, sections & Board.

Van 6 tot 8 Oktober 2011 kwamen het bestuur (Council & Executive Board) en de specialistische secties van de UEMS bij elkaar in Napels.

Een van de belangrijkste agendapunten was de verkiezing van een nieuw bestuur (Executive board). De verkiezingen waren zeer serieus en spannend en voor mij een 1e les in Europese politiek. Het nieuwe bestuur wordt gevormd door: 

Dr Romuald Krajewski (Poland - Neurosurgery, President), Dr Edwin Borman (UK - Anaesthesiology, Secretary-General), Dr Giorgio Berchicci (Italy - Oro-maxillo-facial Surgery, Treasurer) en Dr Zlatko Fras (Slovenia - Internal Medicine, Liaison Officer).

Ikzelf heb zitting genomen in de werkgroep ‘e-health’, die zich buigt over het Europese project ‘Momentum.’

MOMENTUM (European Momentum for Mainstreaming Telemedicin)
door Vivianne van Kranen-Mastenbroek

Het doel van MOMENTUM is het opbouwen van een Europees netwerk voor telemedicine om zo de levering van hoog-kwalitatieve zorg te garanderen.

Het MOMENTUM thematisch netwerk zal een EU-breed platform van belanghebbenden vormen. De kern van het platform zijn de beoefenaars van telemedicine - degenen die betrokken zijn bij dagelijks gebruik, die in het netwerk hun ervaring en kennis kunnen delen. Er zal door de projectgroep een blauwdruk ontwikkeld worden die 3 belangrijke resultaten beoogd:

1. Het helpt landen en telemedicine beoefenaars met de implementatie van door hen gewenste cq opgezette telemedicine  
2. Het documenteren van de knelpunten ( een ervan is het ontbreken van robuuste methoden om het  telemedicine implementatie proces te ondersteunen )
3. Een reeks beleidsaanbevelingen die zullen helpen om de gunstige omstandigheden te scheppen die nodig zijn om het  algehele gebruik van telemedicine in Europa te versnellen.

Misschien vraagt u zich af wat dat ons als klinisch neurofysiologen aangaat?

KNF is bij uitstek een vakgebied waarin telemedicine gebruikt kan worden. Denk aan OK-bewaking op afstand, IC monitoring , maar ook opleiding (regionaal), intercollegiaal overleg, etc. Hier komt echter nogal wat bij kijken, zoals ICT-, privacy- en medico-legale aspecten.

Als gebruikers kunnen wij input leveren waar anderen hun voordeel mee kunnen doen, zodat niet iedereen het wiel opnieuw hoeft uit te vinden. Juist de input van de gebruiker is belangrijk om ontwikkelingen te stimuleren die nu eens niet van achter het bureau, maar vanuit het veld worden gestuurd.

Dus: hebt u een voorbeeld van de toepassing van telemedicine in uw praktijk, of kent u een mooi voorbeeld binnen de gezondheidszorg in Nederland? Of hebt u een idee voor de toepassing van telemedicine binnen de KNF? Stuur uw informatie evt. met foto’s of ander beeldmateriaal per mail naar ondergetekende en help mee aan de ontwikkeling van telemedicine / e-health in Europa….en dus ook in eigen land!

From Neurology to Methodology and Back
door Paul Blijham en Hans van Dijk

Onlangs is het boek ‘From Neurology to Methodology and Back’ verschenen, geschreven door Natasha Maurits, hoogleraar klinische fysica aan het UMCG. Het is een breed opgezet boek dat niet alleen interessant is voor het vakgebied klinische neurofysiologie, maar voor de technische geneeskunde in het algemeen. Het beschrijft alle technieken die binnen de KNF gebruikt worden, aan de hand van klinische casuïstiek. Het hoe en waarom van de techniek komt aan bod, alsmede de analyse en interpretatie van de meetgegevens, steeds in het kader van de patiënt. Enige wiskundige uitleg wordt in aparte boxen gegevens, waarbij het niveau niet al te ingewikkeld wordt. Al met al een fraai en nuttig naslagwerk voor eenieder die zich interesseert in de techniek binnen de klinische neurofysiologie.

Natasha Maurits heeft een weblog: http://www.clinicalneuroengineering.com

KNF dagen

Het betreft een EEG-registratie bij een 19-jarige vrouw.
Wat is (meest waarschijnlijk) de juiste duiding en interpretatie van dit EEG-beeld?

De oplossing van de vorige editie

Het betreft hier ritmische midtemporale scherpe golven, een fenomeen dat voorheen psychomotore variant genoemd werd, maar nu onder de noemer RMTD (rhythmic mid-temporal discharges) bekend staat.

Rectificering

Collega Overeem heeft ons gewezen op een foutief antwoord van een eerder plaatje van de maand. Dit betrof apneus in een polymsomnografie, die door ons geduid werden als zijnde een combinatie van centrale en obstructieve apneu’s. Volgens de officiele criteria moet dit echter ‘mixed apneus’ genoemd worden. Deze mogen, zeker in combinatie met snurken, als obstructieve apneus beschouwd worden.

New presurgical techniques to characterize the focus of epilepsy
proefschrift van Maeike Zijlmans

Promotor: prof. A.C. van Huffelen. Copromotores: dr. F.Leijten en dr. G.Huiskamp.

Op 26 mei 2011 promoveerde Maeike Zijlmans cum laude op haar proefschrift over het nut van nieuwe lokaliserende technieken voor patiënten met een refractaire focale epilepsie. Na de promotie volgde een internationaal symposium en flink wat aandacht van de landelijke media.

Het indrukwekkende proefschrift is gebaseerd op 17 publicaties, waaronder in Brain, Neurology en Annals of Neurology, en omvat een fraai overzicht van de ontwikkelingen op het gebied van neuroimaging.

Zo voerde dr. Zijlmans gecombineerde EEG-fMRI metingen uit, waarmee een bron op basis van bloeddoorstroming (BOLD-signaal) kon worden gelokaliseerd, onafhankelijk dus van het elektrische dipoolmodel. De gecombineerde techniek bleek in een kwart van de patiënten goed uitvoerbaar, en hiermee kon Zijlmans alsnog een focus aantonen in driekwart van hen, die in een eerder stadium waren afgewezen voor epilepsiechirugie.

Een andere opvallende bevinding was dat de opbrengst van een 3T MRI versus een 1,5T MRI bij epilepsiechirurgie lager was dan een intercollegiale herbeoordeling van de 1,5T MRI.

Tenslotte heeft Zijlmans, tijdens een stage bij Jean Gotman in Montreal, laten zien dat hoogfrequente oscillaties (HFO’s) in het intracraniële EEG waarschijnlijk een betere marker zijn voor epilepsie-activiteit dan de interictale pieken, zowel voor aanvalspredictie als voor medicatie-effect.

Nederland heeft er dus een toponderzoeker bij op het klinisch epilepsiegebied. Inmiddels heeft het NEF haar beloond met een subsidie voor 2012 die het haar mogelijk maakt om onderzoek naar HFO’s voort te zetten. Tijdens de KNF-dagen zal Maeike samen met Albert Colon de workshop ‘EEG en Integratie’ verzorgen.

Een dagje uit het leven van Chantalle Ruppe, KNF-laborante van het azM.

In deze nieuwe rubriek zoeken we naar verhalen die laten zien hoe dynamisch de klinische neurofysiologie kan zijn.  In deze uitgave een verslag van Chantalle Ruppe, die op een zondag naar Duitsland trok.

Zondag is een reisdag. Om 10 voor elf vertrekt de trein in Aken, om mij via Köln naar Hamburg te brengen. Onderweg 'noodgedwongen' nog even geshopt. Om zeven uur zit ik in het hotel aan de Hamburger Pannfish.

Maandag sta ik om 6:20 op en een uurtje later betreed ik de OK. Samen met twee anesthesisten, die dit deel van de monitoring terzijnertijd van mij zullen overnemen, sluiten we de apparatuur aan op de patient. Vanaf 10:50 beginnen we met het electrisch stimuleren van de cortex. Rond 14:00 heeft de chirurg de aorta vrij geprepareerd. Vanwege de slechte toestand van de vaten besluit hij dan om de operatie te beperken en alleen een Y-prothese in te bouwen. Hiervoor is MEP-monitoring eigenlijk niet nodig, maar we meten toch verder om het team meer expertise te geven.  Twee keer per minuut geef ik een stimulus. Na ongeveer 20 minuten verdwijnt de MEP, waarschijnlijk als gevolg van perifere ischemie, omdat er zonder perfusie geopereerd wordt. Een half uurtje later keert de perfusie terug, en daarmee ook de MEPs aan de benen. Gedurende de gehele operatie sta ik via Skype in verbinding met professor Mess, die vanuit zijn tijdelijke werkplek op de Universiteit Maastricht meekijkt. Om 16:00 zijn we klaar en kan ik beginnen met afkoppelen en inpakken. Daarna ga ik terug naar het hotel; na zo een lange dag op de OK heb ik honger gekregen. Het is helaas te koud om de stad in te gaan.

Dinsdag vertrekt de trein om 9:30. Om vier uur ben ik weer thuis. Alhoewel de monitoring uiteindelijk niet nodig bleek, was het voor het team een nuttige ervaring.

KNF dagen
8 - 9 maart 2012, Nunspeet

Biemond cursus Neurologie
15 - 16 maart, Papendal, Arnhem

56th Annual Conference of the
German Society of Clinical Neurophysiology and Functional Imaging
15 - 17 maart, Keulen, Duitsland

Main topics include Interventional neurophysiology, Neuromonitoring / Ultrasound and Functional imaging. The conference language is German.
http://www.dgkn2012.de

Sleep & Epilepsie Update Kempenhaeghe
22 - 23 maart, Heeze

Training Course in EMG and Neurography
Clinical Neurophysiology of the Peripheral Nervous system
16 - 20 april, Uppsala

23e Congres van de European Society for Pediatric Neurosurgery
1 - 5 mei, VU Amsterdam

Op donderdag 3 mei is er een speciale sessie neuromonitoring met een keur aan invited speakers. Op zaterdag 5 mei is er een apart Symposium neuromodulatie. Indien u belangstelling heeft aan het congres of een deel hiervan deel te nemen kunt u met het congresbureau (Erasmus, Athene: n.dargonakis@erasmus.gr) opnemen.
http://www.espncongress2012.com

Vaardigheidscursus BTX A ter behandeling van cervicale dystonie en blefarospasme
22 mei, AMC Amsterdam

Informatie en aanmelding bij Miranda Postma, verpleegkundig consulent bewegingsstoornissen via m.postma@amc.uva.nl.

20th International SFEMG and QEMG Course and 12th QEMG Conference
1 - 6 juni, Harbiye Military Museum & Culture Centre, Istanbul, Turkije

With the honorary presidency of Three Musketeers of SFEMG, Erik, Don and Jože, the Istanbul meeting will include a 2-day course and 3-day conferences on SFEMG and QEMG besides the related topics other than electromyography. The venue is a very distinctive place, Military Museum, just at the heart of Istanbul.
http://www.sfemg2012istanbul.org

American Association of Neuromuscular & Electrodiagnostic Medicine 59th Annual Meeting
3-6 Oktober, JW Marriott Grande Lakes, Orlando, Florida, Verenigde Staten

Meeting to include: plenary session “How Do We Measure Up?  Quantitation in Clinical Practice”, hands –on workshops, demonstration sessions, symposia, courses, special interest groups, abstract presentations, and expert led small group discussions. Abstract deadline is March 1, 2012.  Registration will open in early June.
http://www.aanem.org

EMG & Nerve Conductions Homepage
Uitgebreide site met handige plaatjes en voorbeelden. Eigenaar: Joe Jabre.
http://www.teleemg.com/old_web/index.html

European chapter of the International Federation of Clinical Neurophysiology
http://ifnl.univ-lyon1.fr/ec-ifcn